Historia Żydów w Kolbuszowej
Pierwsi Żydzi osiedlali się w Kolbuszowej już w XVII wieku. Trudnili się wówczas handlem, rzemiosłem oraz tzw. wyszynkiem (sprzedaż napojów alkoholowych). W XVIII wieku społeczność żydowska stanowiła już niemal połowę mieszkańców miasta. Między innymi z uwagi na ten fakt Kolbuszowa w 1866 roku przyjęła dość specyficzny herb z krzyżem greckim i gwiazdą Dawida. Jest to najlepszy symbol tolerancji, pojednania i wspólnego dziedzictwa.
Największym skupiskiem ludności żydowskiej na terenie Kolbuszowej była wieś Nawiska, leżąca 13 km od miasta. Przed II wojną światową mieszkało tutaj 78 Żydów (według schematyzmu diecezji tarnowskiej z 1844 roku) – po jej zakończeniu zostało ich już tylko kilku. Jeszcze przed utworzeniem getta żydowska społeczność w Kolbuszowej była wykorzystywana do różnego rodzaju ciężkich prac (np. rozbudowa poligonu SS Truppen Ubungs Platz Heidelager z siedzibą w Pustowie-Dębicy).
O Żydach w Kolbuszowej wspomina nawet najstarszy zachowany miejski dokument autorstwa Józefa Karola Lubomirskiego z 12 stycznia 1700 roku. W 1736 roku powstała tutaj samodzielna gmina żydowska (tzw. kahał) z wcześniej wspomnianą synagogą, mykwą i kirkutem.
Ludność żydowska w Kolbuszowej została wysiedlona podczas II wojny światowej. Niemcy we wrześniu 1941 roku utworzyli tutaj getto, zamykając w nim 2,5 tysiąca osób. Rok później wszystkich Żydów wywieziono jednak do getta rzeszowskiego. Po tej społeczności w Kolbuszowej do dziś zachował się cmentarz żydowski (powstały w 1830 roku) i synagoga mieszcząca się na terenie Muzeum Kultury Ludowej. Szczególnie ta ostatnia budowla stanowi jeden z najważniejszych elementów kolbuszowskiej kultury i sztuki.
Tags: cmentarz żydowski w Kolbuszowej, getto żydowskie, gwiazda Dawida, Józef Karol Lubomirski, kultura Kolbuszowej, kultura żydowska, wieś Nawiska, wyszynk, Żydzi w Kolbuszowej